Photo League ve Sokak Fotoğrafçılığı
Simber Atay

Giriş

Kentin sokakları, romantik düşünür-gezer flâneur/flâneuseler, psikocoğrafî  dérive maceraperesti sitüasyonist aktivistler, Zeitgeist avcısı entelektüeller ile sanatçılar ve tabii fotoğrafçılar için varoluşsal performans alanlarıdır.

Bütün fotoğrafçılar, moda fotoğrafından kriminal fotoğrafa, sanat fotoğrafından kent peysajlarına, savaş fotoğrafından toplumcu gerçekçi photo-essaylere hemen her kategoride sokakta yoğun mesai yaparlar; sokak ortak paydadır.

Ama sokak fotoğrafçılığı başlı başına ayrı bir fotoğraf türüdür ve kendine özgü straight bir dil yetisine sahiptir.

Fotoğraf Tarihi itibariyle, New York’ta 1936-1951 yılları arasında aktif Photo-League (Fotoğraf Birliği) hareketi ve bu hareketin temsilcileri, sokak fotoğrafının başlangıcı ve öncüleridir.

Photo League

Photo-League’ cilerin kendileri ve ortamları akışkandır ve fotoğrafladıkları o sokakların sakinleri, gezginleri, yayaları, ahalisi de akışkan kimliklerdir. Doğal olarak sokak fotoğrafçılığının ortamı, New York sokakları; bağlamı ise New York’ta gündelik yaşamdır. Bununla birlikte Photo League sokak fotoğrafçılığı, küreyerel uygulamalarda etkin bir model haline gelmiştir.

Photo-League, 1936 yılında Sid Grossman (1913-1955) tarafından, fotoğrafçı arkadaşı Sol Libsohn (1914-2001) ile birlikte kurulmuştur.

“Photo League’in amacı, fotoğrafı toplumsal değişimi gerçekleştirmek için bir araç olarak kullanmak ve teşvik etmektir. Photo League, konferanslar ve dersler düzenlemiş, karanlık oda olanağı sağlamış, fotoğraf sergileri açmış, projeler üretmiş ve Photo Notes adında aylık bir bülten yayımlamıştır.” (Yazarı Belirsiz ,2017); Dolayısıyla , Photo League, entegre bir fotoğraf kooperatifidir.

Photo League’in anlayışına göre: “Fotoğrafçılığın müthiş bir sosyal değeri vardır. Fotoğrafçının ise dünyanın bugünkü halinin gerçek görüntüsünü kaydetme sorumluluğu ve görevi vardır… Photo League, Alfred Stieglitz, Paul Strand, Berenice Abbott ve Edward Weston'ın kurduğu gelenekleri muhafaza ederek çalışmaktadır”. (Yazarı Belirsiz, 1972, s.88).

Sid Grossman, bir New York’ludur. Modernist, hümanist ve toplumcu-gerçekçi bir perspektiften, özgün bir şekilde fotoğrafik dil yetisini geliştiren radikal bir fotoğrafçı ve tutkulu bir fotoğraf öğretmenidir (Yazarı Belirsiz, 1972, s.89). Fotoğrafı, özgür ve kolektif bir yaşam tarzı olarak temsil etmektedir.

Sid Grossman’ın fotoğraf üslubu, Straight Fotoğraf deneyselliğini, belgesel fotoğraf nesnelliğini ve non-perfectionist yorumları içererek çoğalır. Bu formel zenginliğin izleri, Photo League’e yakın birçok sanatçının çalışmalarında- örneğin Weegee’den  Lisette Model’e, Paul Strand’den Berenice Abbott’a, Arthur Leipzig’den Ruth Orkin’e- gözlenebilir.

Sid Grossman’ın ve Photo League’in esprisi, daha sonraları Vivian Maier, Robert Frank, Lee Friedlander ve Garry Winogrand’in çalışmalarında da somut bir şekilde yansıyacaktır.

Çünkü Photo League, kültürel ve sanatsal bir paradigmadır.

Öte yandan Sid Grossman, bir komünisttir (Gonzalez, 2012, par.1) ve bu ideolojik yoğunluğu sanatla özdeşleştiren bir fotoğraf militanıdır.

“Photo League, 1936'dan 1951'e, Büyük Buhran ile başlayan, İkinci Dünya Savaşı ile devam eden ve Kızıl Korku (McCarthyci Red Scare 1947-1954) ile sona eren dünyadaki büyük değişimlere ayna tutmuştur. Bu çalkantılı süreçte Photo League üyeleri, belgesel fotoğrafçılığı, gerçeğe dayalı imajlardan yaşamın daha öznel ve şiirsel bir okumasına taşımak için sokaklarda canlı tartışmalar yürütmüş ve sürekli deneysel çalışmalar yapmışlardır” (Yazarı Belirsiz, 2012).

Photo League’in önemli bir çalışması da Lewis Hine’ın arşivine sahip çıkmasıdır. 1940’da bu mirasa sahip çıkmış, özenli bir şekilde fotoğraflarını sergilemiş ve yayınlamıştır. (Newhall, 1949, ss.172-173)
Yüzlerce üyesi, binlerce mezunu  bulunan Photo League, 1947’de McCarthyciliğin radarına takılır, Komünist Parti ile bağlantılı olduğu ve Amerikan karşıtı faaliyette bulunduğu iddiasıyla FBI tarafından kara listeye alınır ve baskılar sonucu 1951 yılında dağılmak zorunda kalır (Pinson, Tarihi Belirsiz).

Ancak Photo League, kurucu ve temsilcileri, Fotoğraf Tarihi’ne mal olurlar; her biri zaten klas birer fotoğrafçı olan bu profesyonellerin Photo League kesitinde gerçekleştirdiği fotoğrafları, sokak fotoğrafçılığının klasik örnekleri haline gelir. Böylece onların poetikaları genç fotoğrafçı kuşaklarına ilham vermeye devam etmektedir.

Arzu edilirse, bir Photo League belgeseli olan, Ordinary Miracles: The Photo League's New York (Yönetmen: Daniel Allentuck & Nina Rosenblum, 2012) filmi, konuyla ilgili kayda değer bir kaynaktır.
Günümüzde sokak fotoğrafçılığı, aynı zamanda popüler bir fotoğraf uygulaması olarak ilgi görmektedir ama her koşulda konunun, sokak fotoğrafçılığının öncüsü Photo League ile birlikte değerlendirilmesi gerekir.

Sokak fotoğrafçılığının Özellikleri

• Bir fotoğraf janrıdır.
• Bir belgesel fotoğraf kategorisidir.
• Bir fotojurnalizm kategorisidir.
• Toplumcu-gerçekçi bir stratejidir.
• Modernist bir vizyondur.
• Aktivisttir.
• Hümanisttir.
• Sosyalist ya da komünist, sol bir ideolojiye sahiptir.
• Geleceğe endeksli özgür ve demokratik bir toplum tasarımını gerçekleştirme misyonuna sahibi olma arzusudur.
• Çok kültürlü, çok dilli ve çeşitli marjinal grupları, göçmen ve mültecileri kapsayan urbanistik demografiyi kapsayan bir inisiyatiftir.
• Sosyal farkındalık eylemidir.
• Sosyal sorumluluk eylemidir.
• Sosyal eleştiri yöntemidir.
• Organize bir etkinliktir.
• Kentsel bir kooperasyondur.
• Sistematik bir görsel projelendirmedir.
• Toplumsal ve kentsel bir dayanışma modelidir.
• Eşitlik, özgürlük ve kardeşlik ilkeleri üzerinde temellenir.
• Kent sokaklarındaki makro ve mikro yoksulluk, yalnızlık, ayrımcılığa karşı kollektif bir mücadele yöntemidir.
• Fotoğrafçının kişisel, samimi, doğal ve dürüst sokak gözlem ve deneyimlerinden kaynaklanır.
• Fotoğrafçının bir sokak sakini olarak diğer sokak sakinleriyle tanışıklığına dayalıdır.
• Fotoğrafçının bir sokak sakini olarak diğer sokak sakinleriyle kurduğu ortak ve uzun soluklu iletişim ve etkileşime dayalıdır.
• Enerjiktir.
• Sokak fotoğrafçılığı, fotoğrafçının, sokak sakinlerinin, oraya yolu düşenlerin, gelip geçenlerin birbirlerine ritmik ve ironik bir şekilde eklemlenmesidir.
• Urbanistik bir sinekdoş olgusudur.
• Sokak fotoğrafçığında, Jean Renoir’ın La vie est à nous" (Hayat Bizim, 1936) filminde anlattığı Front Populaire (Halk Cephesi) öforisi, temel, daimî ve enternasyonal bir parametredir.
• Sokak fotoğrafçılığı, sokağın ekonomi-politikasını betimlemektir.
• Sokak fotoğrafçılığı, odaklanılan kentsel koordinatlara göre fotoğrafçının yakınlığını ve uzmanlığını gerektirir.
• Sokaktan mahalleye, bölgeye ve giderek dünyaya yayılan bir kültürel coğrafya parselasyonudur.
• Sokaklardaki gündelik yaşamın ve genellikle anonim kahramanlarının durum ve davranışlarının nesnel, masum, sevgi ve saygı dolu bir yaklaşımla estetize edilmesidir.

Örnekler

Belgesel Fotoğraf ve yanı sıra Photo League ile ilgili olarak, bir Time-Life kitabı olan  Documentary Photography (1972) başlıklı kitap, temel bir eserdir. İlişikte bu kitapta yer alan Photo League’cilerin- Sid Grossman, Sol Libsohn, Morris Engel, Arthur Leipzig, Jerome Liebling, Lester Talkington, Walter Rosenblum , Bill Witt, Lou Bernstein, Dan Weiner, Morris Huberland, Aaron Siskind, Ruth Orkin, Jack Manning, Eliot Elisofon-eserlerinden ve yine bir Photo League’ci olan  Rebecca Lepkoff’dan  örnekler yer almaktadır:

Sol Libsohn, East Side, Near Delancey Street, New York, 1940
https://www.mutualart.com/Artwork/East-Side--near-Delancey-Street--New-Yor/317CEF5B68850D27

Morris Engel, Harlem Merchant, 1937
https://www.artsy.net/artwork/morris-engel-harlem-merchant-nyc

Jerome Liebling, Boy and Car NYC, 1949
https://www.swanngalleries.com/profile/jerome-liebling/

Walter Rosenblum, Chick's Candy Store, Pitt Street, New York, 1938
https://www.bonhams.com/auction/22478/lot/21/walter-rosenblum-1919-2000-chicks-candy-store-pitt-street-new-york/

Arthur Leipzig, Chalk Games, New York City, 1950
https://www.peterfetterman.com/artworks/48988-arthur-leipzig-chalk-games-new-york-city-1950/


Lester Talkington, Skipping Rope, Manhattan, New York, 1950
https://www.facebook.com/groups/photographyicons/posts/2580003095520264/



Jack Manning , Elks Parade, Harlem, 1939
https://thejewishmuseum.org/exhibitions/the-radical-camera-new-yorks-photo-league-1936-1951/

Rebecca Lepkoff, courtesy Columbus Museum of Art Lower East Side. 1947
https://archive.nytimes.com/lens.blogs.nytimes.com/2012/03/15/a-liberating-league/

Sid Grossman, Mulberry Street, New York, 1940
https://spencerart.ku.edu/art/collections-online/artist/17351

Sid Grossman, Coney Island (couple embracing), 1947
https://www.artsy.net/artwork/sid-grossman-coney-island-couple-embracing



Sid Grossman, Group of Teenagers on a Stoop, New York, 1948
https://www.metmuseum.org/art/collection/search/294366

Bill Witt, The Conversation, Lower East Side, New York City
https://www.holdenluntz.com/artists/bill-witt/



Lou Bernstein, Man and Wife, 1941
https://www.sothebys.com/en/buy/auction/2019/classic-photographs/lou-bernstein-man-and-wife

Dan Weiner, New Year's Eve, Times Square, New York City, 1951
https://www.icp.org/browse/archive/objects/new-years-eve-times-square-new-york-city

Morris Huberland, Hell's Kitchen - Westside NYC, 1940s
https://www.artnet.de/k%C3%BCnstler/morris-huberland/


Aaron Siskind. Savoy Dancers from the series Harlem Document. 1936
https://www.moma.org/collection/works/56246

Ruth Orkin, Sandstorm, New York City, 1949
https://www.nga.gov/artists/24067-ruth-orkin

Eliot Elisofon, Third Avenue L Stairs, 1937
https://gittermangallery.com/exhibition/67/exhibition_works/1916

Kaynakça:
Gonzalez, D. (Mar. 23, 2012 ).  Redeeming a Life in Photography, The New York Times
https://archive.nytimes.com/lens.blogs.nytimes.com/2012/03/23/redeeming-a-life-in-photography/
Newhall, B. (1949). The History of Photography from 1839 to the Present Day,
New York: THE MUSEUM OF MODERN ART / Simon and Schuster New York
Pinson, S. C.(Tarihi Belirsiz). Where Do We Go from Here? Introduction Exibition
Brochure, The New York Public Library's Online Exhibition Archive,      
static.nypl.org/exhibitions/league/introduction.html
Yazarı Belirsiz (1972). Life Library of Photography Documentary Photography By The
Editors of Time-Life Books içinde “The Photo League “ A True Image of The World”, ss, 85-118, New York: Time-Life Collection
Yazarı Belirsiz (2012). The Radical Camera: New York’s Photo League, 1936–1951 Oct 11, 2012–Jan 21, 2013, https://www.thecjm.org/exhibitions/34
Yazarı Belirsiz (2017). Sid Grossman, https://www.howardgreenberg.com/artists/59-sid-grossman/